الفَصلُ الرّابع در احوال كسى كه در راه حجّ بميرد در احاديث وارد شده كه اگر كسى در يكى از دو حرم مكّه يا مدينه بميرد ، هول قيامت را نبيند و از او حساب نمىكشند « 1 » ، و در حديث ديگر : اگر كسى در سفر حجّ بميرد با اصحاب بدر محشور مىشود « 2 » ، ايضاً وارد است كه : كسى كه در حرم مدفون شود ايمن مىباشد از فزع اكبر « 3 » ، خواه از نيكوكاران باشد يا از گناهكاران « 4 » . ايضاً : كسى كه در مدينه بميرد ، ايمن خواهد بود از عذاب الهى . قال اللَّه تعالى : ى وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجَراً الَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ اجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحيماًى « 5 » . گويند كه شخصى از علماى نجف الأشرف با وجود اينكه استطاعت نداشت ، سالى ارادهء حجّ كرد و گفت كه چون در اخبار وارد شده كه [ حضرت ] قائم عليه السلام در هر سال موسم حجّ در مكّه تشريف دارند « 6 » ، مىخواهم در جمعيتى كه آن حضرت در ايشان مىباشد من هم داخل باشم ، چون مردم نجف به ارادهء او مطّلع شدند ، هر كس كه قدرت داشت با او ، به جهت دريافت فيض ، خدمت او روانه شدند و به اين سبب حجّاج نجف اشرف در آن سال زياده از بسيارى از سنوات سابقه گرديد ، و عبور هم چنانچه متعارف است از راه جبل و وادى نَجد « 7 » اتّفاق افتاد ، و همگى به بركت وجود آن شيخ فايز به

--> ( 1 ) - عوالىاللآلى 4 / 30 ح 101 ؛ احياء علوم‌الدين 1 / 287 ؛ ترجمه احياء علوم‌الدين 1 / 530 . ( 2 ) - عوالىاللآلى 4 / 30 ح 101 . ( 3 ) - فَزَعِ اكْبَر : كنايت از قيامت ، رستاخيز . لغت نامه . ( 4 ) - كافى 4 / 258 ح 26 ؛ الفقيه 2 / 229 ح 2272 ؛ وسايل 3 / 162 ب 13 ح 3291 ؛ بحار 7 / 302 ب 15 ح 54 ؛ المحاسن 1 / 72 ب 121 ح 147 . ( 5 ) - نساء / 100 . ( 6 ) - الفقيه 2 / 520 ؛ بحار 51 / 350 ب 16 و 52 / 173 ب 24 ؛ غيبةطوسى / 364 ؛ كمال‌الدين 2 / 440 ب 43 . ( 7 ) - نَجْد : در تقسيم عربستان ، رشته كوههاى غربى را كه سراة نام دارد و بزرگترين كوههاى عربستان است وامتداد آن شمالى - جنوبى است مأخذ قرار داده ، طرف غربى آن را كه از كوه تا درياى سرخ مىرود « تهامه » يا « غور » مىنامند ، طرف شرقى را تا جايى كه مرتفع است « نجد » ، كوهستان فاصل ميان نجد و تهامه را « حجاز » ، دنبالهء نجد را كه به خليج فارس منتهى مىشود و مشتمل بر يمامه و احساء و عمان و حوالى آنهاست ، « عروض » مىگويند ، قسمت واقع در جنوب حجاز و نجد ، « يمن » است . . . ، بنابراين عربستان منقسم مىشود به پنج قسمت بزرگ ، حجاز ، تهامه ، نجد ، عروض و يمن . لغت نامه .